In het laatste jaar van mijn opleiding moest ik een eigen onderzoek doen binnen het kader ‘adaptatie’. Ja, bedenk maar eens iets interessants. Ik probeerde het te zoeken bij mijn eigen voorliefdes: film en games. Als je een beetje repertoirekennis hebt, denk dan even mee. Hoeveel bewerkingen van film naar game of van game naar film zijn de moeite waard? Games die op een film gebaseerd zijn, worden over het algemeen ronduit slap gewaardeerd. Vaak wekken die de indruk alleen gemaakt te zijn als merchandising product. Er klinkt geen liefde voor het medium ‘videogame’ in door, het lijkt alleen om de centjes te gaan. Volgens mij ligt de oorzaak daarvan in het concept van een goede game: het idee, de basis, begint met een interessante spelmechaniek. Niet met een stoer personage of meeslepende verhaallijn, zoals in een film.
Toegegeven, de kwaliteit van game-to-film adaptaties zijn vaak ook 
niet van de bovenste plank. Meestal niet eigenlijk, mede dankzij Uwe Boll. Zijn gameverfilmingen, onder andere House of the Dead en Alone in the Dark, prijken hoog in IMDB’s Bottom Top 100. Maar het is niet allemaal kommer en kwel. Tomb Raider mocht dan geen Rembrandt zijn, hij bracht wel een dikke $130 miljoen op. Om nou te zeggen dat de avontuurtjes van Lara mij op een wetenschappelijk niveau interesseren, zou echter weer te ver gaan. Een blik op lijstje hiernaast maakte het kiezen van een onderwerp gelukkig wat makkelijker. Op dit wat gedateerde lijstje staat op de derde plaats een horrorserie die mij nauw aan het hart gaat. Silent Hill . God, ik heb alle kleuren van de regenboog gescheten door die spellen. Wachten tot het donker is, licht uitlaten en koptelefoon op, met alle goede zin van de wereld, om na een paar minuten spelen stiekem al weer te willen stoppen. Gelukkig was ik niet de enige. De originele spelserie is bedolven onder lovende kritieken, tot de nieuwere spellen uitkwamen. Zonde.
De film greep mij als kenner van de survival horror gameserie wel, maar toch was ik ook daarover teleurgesteld. De intense spanning ervaarde ik haast niet, weg waren de naargeestige puzzels. Toen rees bij mij de vraag die eerst centraal stond in mijn onderzoek en nu dan in dit stuk: waarom worden game-to-film adaptaties eigenlijk zo slecht gewaardeerd? Film en videogames zijn beiden audiovisuele media, maar kan de essentie van een spel wel overgebracht worden naar film? Aan de hand van voorbeelden uit Silent Hill zal ik proberen duidelijk te maken wat precies de obstakels zijn bij het bewerken van een game naar een filmversie. De verandering van een interactieve speler in een passieve kijker is één facet van de adaptatie en ik zal proberen ze zo begrijpelijk mogelijk over te brengen. Ook voor diegenen die niet bekend zijn met Silent Hill .
Voor deze analyse heb ik de eerste drie games en de film bestudeerd op drie niveaus, die ik ook in deze volgorde zal behandelen:
- Mediumspecificiteit: hoe verschillen de media ‘film’ en ‘videogame’ eigenlijk van elkaar? Dat lijkt voor zichzelf te spreken, maar als we beter kijken vinden we een paar flinke hobbels in de weg naar een goede adaptatie.
- Narratief: welke verschillen kunnen we vinden in het verhaal? En wat voor effect heeft dat op onze ervaring van de film?
- Horror: met welke middelen proberen de game en de film ons de kast op te jagen? Deze vraag is meer gericht op het genre van Silent Hill, maar daarom wel belangrijk om te bepalen waarom de film niet zo goed geslaagd is als de games.
Afsluitend zal ik nog wat voorbeelden aandragen van moeilijkheden die in de praktijk worden ondervonden bij het productieproces van de film. Het hele doel van dit stuk is om mijn onderzoek, waar ik veel tijd en liefde in heb gestoken, niet verloren te laten gaan. Daarbij komt nog dat de echte paper doordrenkt is met formaliteiten en dure woorden, plus dat je heel voorzichtig moet het zijn met het formuleren van je argumenten. Nu moet ik toegeven dat ik niet vies ben van een moeilijke term hier en daar, maar ik proberen het laagdrempelig te houden en termen waar nodig uit te leggen of introduceren. Daarom, vandaag in de aanbieding, één wetenschappelijk onderzoek, nu ook voor non-academici! …Weet iedereen wat dat zijn? Zo niet, dan ben je er zelf één.
Check de ‘Game-to-film‘ pagina in de navigatiebalk voor het complete artikel. Al moet het nog compleet worden. Heel graag hoor ik kritiek over hoe ik het beter kan schrijven of waar de inhoud een beetje twijfelachtig wordt. Spaar me niet.
