Bedankt hè, Overheid

Ik loop heerlijk te hameren op mediawijsheid, dat mag duidelijk zijn. Sterker nog, ik vind dat mediawijsheid in deze eeuw van alle educatieve onderwerpen de meeste aandacht verdient. Op de basis- en middelbare school worden ontzettend veel oriënterende vakken gegeven, vakken waarvan ikzelf de details echt niet meer weet. Mijn topografische kennis zuigt ezelballen, rekenen doe ik niet en het enige dat ik aan biologie heb overgehouden is de wetenschap dat natuur vernietigen slecht is omdat dat voor onze zuurstof zorgt. Fotosynthese voor iedereen. Mediawijsheid is naar mijn idee van immens belang naast de vakken waarvan toch niet veel blijft hangen. In dit artikel zullen we bekijken wat de overheid hier van vindt en hoe zij omgaat met mediawijsheid. Uiteraard ben ik het daar niet mee eens, dwars als ik ben.

Voor dit onderwerp moeten we aan het adres van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap zijn. Zij hebben een paar webpagina’s gewijd aan mediawijsheid. Mediawijsheid is volgens de overheid enerzijds de kennis betreffende hoe een medium te gebruiken en anderzijds hoe een medium werkt. De laatste moet, net als deze blog poogt, een kritische houding als effect hebben. Er wordt op de site beargumenteerd dat vooral kinderen onder de 12 zeer beïnvloedbaar zijn door (voor)beelden uit de media, met als mogelijke, negatieve effecten (en ik quoteer):

• “Geweld in de media kan kinderen angstig maken of mede aanzetten tot agressief gedrag.
• Reclame voor alcohol en tabak kan het gebruik daarvan onder de jeugd beïnvloeden.
• De confrontatie met seksueel getinte beelden kan van invloed zijn op het seksuele gedrag en het zelfbeeld van jongeren.
• Jongeren kunnen via internet met anderen communiceren. Ook dit kan risico’s met zich meebrengen. Bijvoorbeeld wanneer jongeren hun privé-gegevens aan onbekenden geven.
• Op internet is het voor jongeren niet altijd duidelijk welke informatie waar is en welke niet.”

Eerlijk gezegd vind ik dit een beetje kortzichtig lijstje. Ja, elk punt is waarschijnlijk een reële dreiging, maar geldt dit alleen voor jongeren? Waarom is de invloed van reclame alleen negatief als dit om verslavende genotmiddelen gaat? Misschien worden hier alleen voorbeelden gegeven, maar ik vind het wel typisch dat er duidelijk op de jongere mediaconsument gemikt wordt. Dit is volledig in overeenstemming met de oplossing die de overheid aandraagt. Educatie is het antwoord, door zowel de ouders als de school. Beide instanties kunnen daar echter niet in slagen. Niet zoals het er nu voor staat.

De mediakennis en -wijsheid van volwassenen laat ook zwaar te wensen over. Alsof zij niet beïnvloedbaar zijn door reclame. Alsof zij allemaal weten dat je met aanhalingstekens de woordvolgorde vastlegt voor een zoekmachine en dat The City niet echt is. Kom op, jongens. Ik keek op m’n 8e al horrorfilms en mijn broertje was niet veel ouder dan 10 toen hij zijn eerste 18+ videogame kreeg. Los van het feit dat ik nog steeds niemand heb bewerkt met een keukenmes en mijn broertje nog geen bloedbad heeft aangericht op het Develsteincollege, letten ouders gewoon niet op. Ik vind ook dat zij een begeleidende rol moeten hebben in de jungle die ‘media’ heet, maar dan moeten ze zelf eerst onderwezen worden. Geen hond die dat doet, buiten zijzelf. En laten we wel zijn: dat is niet genoeg.

Nee, dan de school. Mediawijsheid moet van het ministerie opgenomen worden in het onderwijs, maar een echt vak wordt het niet. Niet verplicht, in elk geval. In plaats daarvan moeten leraren van bestaande vakken het onderwerp mee gaan nemen in hun eigen vak. Daar worden we vrolijk van. En zij ook. Gelukkig vinden docenten dat ze het nog niet druk genoeg hebben en het concept ‘mediawijsheid’ de cirkel van hun vak eindelijk compleet maakt. Overheid, hoe serieus neemt u het onderwerp? Als u “oriëntatie op jezelf en de wereld” onder de verplichte vakken rekent, hoe kunt u media op zichzelf dan negeren? Hoe veel tijd denkt u dat de gemiddelde scholier per dag spendeert aan het beoefenen van disciplines die daar wel toe behoren, zoals geschiedenis, aardrijkskunde en biologie? Nu én in de toekomst? Op die laatste vraag zal ik u het antwoord vertellen: lang niet zoveel als aan het consumeren van media.

Zonder mezelf te baseren op onderzoek, denk ik dat we met enige veiligheid kunnen stellen dat een groot deel van de vrije tijd van de scholier op gaat aan televisie, games en sociale media. Waarschijnlijk zelfs het grootste deel van de vrije tijd. Zelfs buiten de vrije tijd, dus in de schooluren, is de consumptie van media onontkoombaar – al is het via een conventionelere medium genaamd “boek”. Hoe durf je er dan geen vak van te maken? Waar haal je het lef vandaan? ‘Geen tijd voor,’ zeker? Zak effe in de stront. Scholieren komen om in de uren waarin ze verplicht aanwezig moeten zijn, maar niks onderwezen krijgen. Ga maar huiswerk maken. Keuzewerktijd heette dat, toen ik in de eerste lichting van de Tweede Fase zat. Onzin, man.

Maak er gewoon twee uurtjes in de week voor vrij. Twee uurtjes ter promotie van een kritische houding ten opzichte van media. Want geloof me, mediakritiek is de toekomst. Het zou het heden moeten zijn, maar de mensheid heeft een poosje nodig om zich aan te passen aan het Informatietijdperk. Dat mag niet langer op zich laten wachten, want het gaat nu de verkeerde kant op. Overheid, red alstublieft de maatschappij. Nu het nog kan.